بهترين روش تأديب نفس است ، نه سركوب آن . ما كشتهء نفسيم و بس آوخ كه برآيد * از ما به قيامت كه چرا نفس نكشتيم « 1 » تعديل قوا اين است كه ملكهء عدالت كه كنترل‌كنندهء همهء قواست ، در نفس ما به‌وجود آيد چنان‌كه قرآن كريم مىفرمايد : يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ . « 2 » روى كه مال و فرزندان سودى نمىبخشد مگر كسى كه با قلب سليم به سوى خدا آمد . قلب سليم ، سرزمين ملكهء عدالت است ، خوشا آنان كه درونشان تحت سلطهء عدالت است كه توحيد خالص چيزى جز اين حقيقت نيست . درجات رعايت : و هى على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : رعاية الأعمال ؛ الدرجة الثانية : رعاية الأحوال ؛ الدرجة الثالثة : رعاية الأوقات . و آن ( رعايت ) بر سه درجه است ، درجهء اول : رعايت اعمال . درجهء دوم : رعايت احوال و درجهء سوم : رعايت اوقات است . فأمّا رعاية الاعمال فتوفيرها بتحقيرها و القيام بها من غير نظر اليها و اجراؤها مجرى العلم ، لا على التزيّن بها من غير نظر اليها . و اما رعايت اعمال ، افزودن به اعمال با كم شمردن آنها ؛ و قيام بر عمل بدون توجه به آن و اجراى آن به مقتضاى علم ، نه براساس تزيين نفس بدون توجه به آن . رعايت در اعمال به كوچك شمردن اعمال است ؛ چنان‌كه امير المؤمنين مىفرمايند : « مومنين كسانى هستند كه كارهاى بزرگشان را هيچ مىشمرند « 3 » » اساسا عملى را كه انسان با ابزار و لوازمى كه خداوند در اختيارش قرار داده انجام مىدهد ، نبايد به آن غرّه شود تا خداوند بر توفيقش بيفزايد . همچنين عمل را براساس علم شريعت انجام دهد و آن را وسيله زينت بخشيدن به نفس قرار ندهد ، زيرا اين عمل ريا محسوب مىشود .

--> ( 1 ) . مواعظ سعدى . ( 2 ) . شعراء / 88 و 89 . ( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه همام .